ساختمانهای هوشمند: فناوریها و کاربردها
مفهوم ساختمان هوشمند (Smart Building) فراتر از نصب چند گجت ساده است؛ این سازهها در واقع موجودات زندهای هستند که به کمک شبکهای از حسگرها و نرمافزارها، محیطی پویا، ایمن و فوقالعاده کارآمد را برای ساکنان فراهم میکنند. هدف اصلی در اینجا، بهینهسازی مصرف انرژی در کنار افزایش سطح رفاه است.
در ادامه به بررسی کلیدیترین فناوریها و کاربردهای این حوزه میپردازیم.
زیرساختها و فناوریهای کلیدی در ساختمان هوشمند
برای اینکه یک ساختمان «هوشمند» تلقی شود، نیاز به بستری دارد که دادهها را جمعآوری و تحلیل کند.
اینترنت اشیا (IoT) و حسگرهای محیطی
هسته مرکزی هر ساختمان هوشمند، اینترنت اشیا است. حسگرهای بیسیم در تمام نقاط ساختمان نصب میشوند تا پارامترهایی مانند دما، رطوبت، میزان دیاکسید کربن، حضور افراد و شدت نور را اندازهگیری کنند. این دادهها به یک واحد مرکزی فرستاده میشوند تا تصمیمات لحظهای اتخاذ شود.
سیستم مدیریت ساختمان (BMS)
سیستم BMS نقش مغز متفکر ساختمان را ایفا میکند. این نرمافزار یکپارچه، تمامی زیرسیستمها از جمله تهویه مطبوع (HVAC)، روشنایی، سیستمهای اعلام حریق و امنیت را به هم متصل میکند. از طریق BMS، مدیران ساختمان میتوانند وضعیت کل سازه را روی یک مانیتور مشاهده و کنترل کنند.
کاربردهای اصلی و مزایای عملیاتی
هوشمندسازی در بخشهای مختلف ساختمان، تجربه کاربری و هزینههای نگهداری را به کلی تغییر میدهد.
مدیریت هوشمند انرژی و روشنایی
یکی از ملموسترین کاربردها، کنترل روشنایی است. سیستمهای هوشمند با استفاده از “برداشت نور روز” (Daylight Harvesting)، شدت نور چراغهای داخلی را با توجه به میزان نور خورشیدی که از پنجرهها وارد میشود، کم یا زیاد میکنند. همچنین با خروج افراد از اتاق، سیستم تهویه و روشنایی به طور خودکار خاموش یا به حالت اقتصادی (Eco Mode) میرود.
امنیت پیشرفته و کنترل دسترسی
در ساختمانهای هوشمند، کلیدهای فیزیکی جای خود را به سیستمهای بیومتریک (اثر انگشت، تشخیص چهره) و کدهای دیجیتال دادهاند. دوربینهای نظارتی مجهز به هوش مصنوعی میتوانند رفتارهای مشکوک را شناسایی کرده و به سرعت به تیم امنیتی گزارش دهند. همچنین در صورت بروز حادثه مانند نشت گاز، سیستم به طور خودکار جریان اصلی را قطع کرده و ساکنان را از طریق اپلیکیشن موبایل مطلع میسازد.

نگهداری پیشبینانه (Predictive Maintenance)
به جای اینکه منتظر بمانید تا آسانسور یا پمپ آب خراب شود، سیستم هوشمند با تحلیل لرزشها و دادههای عملکردی، پیش از وقوع خرابی هشدار میدهد. این فناوری هزینههای تعمیرات اضطراری را به شدت کاهش داده و طول عمر تجهیزات ساختمان را افزایش میدهد.
تأثیر ساختمانهای هوشمند بر سلامت و بهرهوری
فناوری در خدمت انسان است و ساختمانهای مدرن تمرکز ویژهای بر بهبود کیفیت زندگی دارند.
پایش کیفیت هوای داخلی (IAQ)
مطالعات نشان میدهد که سطح بالای CO2 و آلایندهها در محیطهای بسته، تمرکز و سلامت ساکنان را کاهش میدهد. ساختمان هوشمند به طور خودکار با تشخیص کاهش کیفیت هوا، نرخ تعویض هوای تازه را افزایش میدهد تا همواره محیطی سالم برای کار و زندگی فراهم باشد.
شخصیسازی محیط کار
در دفاتر اداری هوشمند، کارمندان میتوانند از طریق یک اپلیکیشن، دمای محیط و میزان نور میز کار خود را مطابق با سلیقه شخصی تنظیم کنند. این سطح از کنترل، رضایت شغلی و بهرهوری نیروی انسانی را به طور قابل توجهی بالا میبرد.
مصالح ساختمانی بازیافتی و تاثیر آن بر محیط زیست
انتقاد سرپرست فولاد از شرایط بازی با پرسپولیس
مقایسه مصالح نوین با مصالح سنتی
امتت مجله امتت – اقتصاد – ساختمان